Poppen in het Italiaans: de moeite waard?

Kort oordeel: voor wie is het bedoeld

Ga als je nieuwsgierig bent naar een Siciliaanse kunstvorm die op de immateriële erfgoedlijst van UNESCO staat, en als je het heerlijk vindt om je te laten meevoeren door actie waar woorden tekortschieten. Het is geschikt voor gezinnen, voor iedereen die van theater houdt in welke taal dan ook, en voor reizigers die een avond willen beleven die bij dit eiland hoort en niet bij zomaar een stad. Denk er tweemaal over na als je elke regel uitgelegd wilt krijgen om van een voorstelling te genieten, of als je hoopte op een diner bij je show. De taal is geen geheim: de voorstelling wordt uitsluitend in het Italiaans gespeeld.

Wat je werkelijk te zien krijgt

De pupi zijn marionetten met houten lichamen, van bovenaf bespeeld met stangen en draden, en de krijgers onder hen dragen echt metalen harnas, gedreven en versierd. De verhalen komen uit de Karolingische cyclus: Karel de Grote, zijn paladijnen en hun Saraceense vijanden, zoals het Roelantslied en Orlando furioso ze vertellen. In de praktijk betekent dat duels en gevechtsscènes in hoog tempo, muziek eronder, groot drama, en wezens zoals draken en alligators die in de plot opduiken. Welke episode je ziet, kiest het theater, en dat wisselt. De gevechtsscènes zijn waar de kunst het best tot uiting komt: de poppenspelers maken het gekletter van zwaarden en schilden tot iets dat bijna choreografie is.

Waarom het Italiaans minder belangrijk is dan je vreest

Het pupitheater groeide op met publiek dat avond na avond terugkwam, en veel van de betekenis zit in wat je kunt zien. Christelijke ridders zijn gesneden met vriendelijke, symmetrische gezichten en dragen hun familie-emblemen op helm, borstplaat en schild, zodat het publiek hen in één oogopslag uit elkaar kon houden. Saracenen hebben scherpere trekken, broeken en tulbanden, met halve manen en sterren op hun harnas. De gevechten worden opgevoerd als een soort opbouwende, ritmische dans. Zelfs zonder Italiaans kun je zien wie de goede is, wie de vijand is en wie wint.

Het Engelstalige deel: achter het toneel

Het ticket omvat een rondleiding achter het toneel, en de gids spreekt zowel Engels als Italiaans. Hier worden je vragen beantwoord: hoe de poppen worden gebouwd en bewogen, hoe de poppenspelers buiten het zicht werken, en waarom de traditie belangrijk is voor Sicilië. Het is ook het moment om alles te vragen waar de voorstelling je mee achterliet, van wie die gekroonde figuur was tot hoe het harnas wordt gemaakt. Let op de centrale ijzeren stang, die door het hoofd in de romp gaat en de draden voor de ledematen draagt, met een haak bovenaan zodat een pop klaar kan hangen. Daarna kun je er zelf een proberen vast te houden.

Hoe zwaar is een paladijn?

Sicilië heeft twee belangrijke pupischolen, en ze zijn verschillend gebouwd. De Catanese stijl, gebruikt in heel oostelijk Sicilië inclusief Syracuse, heeft gevoerde frames en stijve benen; de poppen zijn meestal 110 tot 130 cm lang en kunnen ongeveer 30 kilo wegen. Die van Palermo zijn kleiner, rond 90 cm en 5 tot 10 kilo, met beweegbare knieën. De Engelse Wikipedia beschrijft de poppen van de historische theaters van Syracuse als dicht bij het Catania-type in grootte en gewicht, maar met een gewricht bij de knie. Houd dat in gedachten wanneer je er backstage een in handen krijgt.

Waarom UNESCO het op de lijst zet

UNESCO beschrijft een poppentheater dat begin negentiende eeuw op Sicilië ontstond en enorme publieken trok onder de arbeidersklasse van het eiland. De verhalen kwamen uit de middeleeuwse ridderliteratuur, renaissancegedichten, het leven van heiligen en de verhalen van beruchte bandieten, en voorstellingen liepen vroeger over meerdere avonden, als reden voor buren om samen te komen. De hoogtijdagen van de jaren vijftig maakten het bijna kapot, toch is het nooit gestopt. Eerst in 2001 uitgeroepen tot meesterwerk van immaterieel erfgoed, werd het in 2008 ingeschreven op UNESCO's Representatieve Lijst. Wanneer je in Ortigia gaat zitten, sluit je je bij die traditie aan.

Hoe je het verhaal volgt zonder de woorden

Tien minuten voorbereiding lonen. Leer een handvol namen: Karel de Grote, de gekroonde keizer; Orlando, zijn kampioen; Rinaldo, Orlando's neef en rivaal; Angelica, de prinses die beiden najagen; Bradamante, de ridder in het wit; Gano, de verrader. Let daarna op emblemen en kostuums. In de oude theaters vertelden beschilderde affiches buiten de voorbijgangers hoe ver de lange cyclus gevorderd was. De gids over de paladijnen op deze site doet dat werk voor u. Tien minuten ermee, en op het moment dat een ridder in het wit het toneel betreedt of een koning met tulband begint op te scheppen, weet u wie ze zijn en waarom het ertoe doet voor de plot.

Lees verder: Wie is wie onder de paladijnen

Kinderen bij de pupi

De pupi werken goed voor kinderen omdat er zoveel op het toneel gebeurt zonder dialoog. Voor kinderen van twee jaar en jonger is er geen toegangsprijs. Zwaardgevechten, kletterende schilden en een draak zijn op elke leeftijd gemakkelijk te volgen, en bij het backstagebezoek kunnen ze van dichtbij bekijken — en vasthouden — wat ze net hebben gezien. Anderhalf uur is een flinke zit voor een peuter, dus kies een datum waarop de uwe uitgerust is, en zit waar u indien nodig rustig even naar buiten kunt stappen. Oudere kinderen die over ridders hebben gelezen, halen er het meeste uit.

Een klein theater met een lange rij ervoor

Verwacht geen grote moderne auditorium. Het theater is klein en traditioneel, en de kunst heeft altijd in zulke ruimtes geleefd: UNESCO merkt op dat poppentheaters vaak familiebedrijven waren, waarbij het snijden, schilderen en bouwen werd gedaan door ambachtslieden met traditionele methoden. Traditioneel werd de dialoog grotendeels geïmproviseerd door de poppenspelers in plaats van voorgelezen uit een script, wat nog een reden is waarom de woorden minder belangrijk zijn dan de timing. Kom ongeveer vijftien minuten voor aanvang en u hebt tijd om te settelen en het toneel te bekijken. Het theater ligt in Ortigia, het eiland dat het oude hart van Syracuse vormt; de gids op deze site over hoe u er komt, behandelt de bruggen en de wandeling.

Lees verder: Het theater van Ortigia bereiken

Voor wie dit niet is

Sommige mensen zijn die avond elders gelukkiger, en dat kunt u beter nu weten dan bij de deur van het theater. Als uw gezelschap verdeeld is — sommigen enthousiast over de poppen, anderen koud over een stuk dat ze niet kunnen volgen — is de zonsondergangscruise die elders op deze site wordt vergeleken het voor de hand liggende alternatief. De twee passen goed op verschillende avonden, en niets weerhoudt de enthousiaste helft van het gezelschap ervan om alleen naar de pupi te gaan.

• Bezoekers die elke zin moeten verstaan: er is geen Engels tijdens de voorstelling.
• Diners: eten of drinken is niet inbegrepen.
• Bezoekers die een grote podiumproductie verwachten: dit is een klein traditioneel theater.
• Wie hoopt het verhaal te kiezen: de episode is de keuze van het theater.

Uw plaatsen reserveren

Reserveer via de datumkiezer op deze pagina, die u doorverwijst naar GetYourGuide. Elke datum toont een eigen aanvangstijd, omdat de voorstellingstijden per seizoen verschillen, en u kunt uw plaatsen nu vastleggen en later betalen. Annuleer via GetYourGuide ten minste 24 uur van tevoren en het volledige bedrag wordt terugbetaald; daarna blijft de boeking staan. Uw voucher vermeldt het verzamelpunt bij het theater; wees daar ongeveer vijftien minuten voor de voorstelling aanwezig. Boekingen sluiten enkele uren voor elke voorstelling, dus wacht niet tot het laatste moment.

Lees verder: Poppenspel of zonsondergangscruise?